22-23 Juli: Synoptische beschijving

Posted by Mikal de Langen 17:56, 22 June

Synoptische beschrijving:
Een langgolvige (hoogte)trog waarvan de as ongeveer 15 graden west ligt, trekt uiteindelijk in de loop van het weekend over de Benelux. Aan de oostzijde van dit systeem wordt een diepe zuidzuidwestelijke hoogtestroming over West Europa in gang gezet. Vanaf vandaag zitten we aan de warme zijde van het ZZW-NNO geörienteerde polaire front, dat pas in de loop van vrijdag over ons land trekt. Vandaag trekt eerst in de loop van de dag een zwak warmtefront over de Benelux, waarachter de echt onstabiele maritiem (sub)tropische luchtmassa's aanwezig zijn.

Achter het warmtefront komt de WAA echt op gang en wordt de atmosfeer, zeker in de midlevels onstabieler. Dit WAA regime laat zich al zien in de 00Z sounding van Trappes, waar de temperatuur op 800hPa toeneemt. De flinke advectie van warme lucht zorgt zoals vrijwel altijd voor een (sterke) inversie waardoor convectie in grote delen van de Benelux vandaag eigenlijk geen kans krijgt. Op de dagelijkse gang kan mogelijk in het uiterste zuiden/zuidwesten van België een bui ontstaan, maar veel naam mag het allemaal niet hebben.

Komende avond en nacht:
Het grootschalige patroon, conform het conceptuele model van de Spaanse Pluim, promoot ook vanavond en vannacht de WAA vanuit het zuidzuidwesten. Hiermee wordt direct ook een diep onstabiel profiel gecreëerd op basis van het het MUCAPE parcel. MUCAPE komt in veel modellen al snel uit op 1500-2500J/kg.

Actueel zien we wat buien met hoge basis in het midden-westen van Frankrijk, hetgeen de middelbare onstabiliteit goed weergeeft. In de late middag en vooral in de avond zullen we boven het westen van Frankrijk de eerste serieuze initiatie van convectie zien, dat al clusterend in de loop van de nacht het westen van de Benelux aan gaat doen. Ik denk hierbij vooral aan een georganiseerd (elevated) MCS. Later in de nacht laten enkele high-res MWP modellen het MCS wat verder het binnenland in trekken, hetgeen ook in de propagatievectoren is te zien.

Bij het krimpen van de grondwinden door nadering van het thermische laag boven het westen van Frankrijk, neemt de Stormrelatieve Heliciteit flink toe. Dit is wel typerend in het Spaanse Pluim regime, maar gezien de elevated convectie boven de nachtelijke stabiele grenslaag, kan hiervan geen optimaal gebruik worden gemaakt. Wanneer convectie zich alsnog weet te nestelen in de grenslaag, dan zijn supercellaire processen zeker niet uitgesloten. Dan kun je direct gaan denken aan grote hagel (3-5cm), echter is dit scenario niet aannemelijk.

Gezien de sterke WAA en het toenemend nachtelijk windmaximum ga ik er vanuit dat convectie gewoon in staat is de nacht (goed) door te komen. Verder indiceert de +/- 30kt effectieve shear, dat overigens vrij parallel aan de convectieve orientatie ligt, dat enige oplijning (lees squall line) waarschijnlijk is. Door de stabiele nachtelijke grenslaag ga ik er vanuit dat windstoten behoorlijk worden uitgedempt. In geval van een sterke coldpool zijn zeer lokaal windstoten in de ordegrootte 85-90 km/uur niet uitgesloten. Hoge waarden in PW (ordegrootte 35-42 mm) promoten grote neerslaghoeveelheden in korte tijd, plaatselijk 50+ millimeter sluit ik niet uit. Grootste kans daarop in het (zuid)westen van het land. Verder is het gezien de forse onstabiliteit en organisatiegraad niet uitgesloten dat er lokaal hagelstenen van 1-3 cm gaan vallen.

Donderdag overdag:
Voor morgen ligt er nog een scala aan opties open. Het is vooral even afwachten tot in hoeverre er bewolking aanwezig is aan de westzijde van de aanwezige EML. In de vroege ochtend is het even afwachten wat er met de nachtelijke convectie gaat gebeuren. Ik verwacht dat het eea zal gaan afzwakken waarna het nog iets oostwaarts propageert. Vanaf dit punt beginnen de modellen (oa. WP-WRF4k00 en Harmonie00, waarin Harmonie wel sterk afwijkt van de meeste andere modellen) sterk uit elkaar te lopen wb opklaringen en daarmee ook enig herstel van de atmosfeer.

Afhankelijk van de opklaringen en de reeds aanwezige convectie, zal vooral landinwaarts de temperatuur oplopen naar tropische waarden van 30-31 graden. Met een dauwpuntsdepressie van ongeveer 9-10 graden wordt hiermee vanaf de grond een diep en zeer onstabiele opbouw gerealiseerd. SBCAPE kan daarbij oplopen naar zo'n 2500-4000J/kg. Door de continuiteit in WAA hebben we nog steeds te maken met een zwakke inversie, waardoor convectie vanaf de grond niet zo makkelijk zal gaan.

In de loop van de ochtend/middag zal vanuit het zuiden een thermisch laag/vore voor enige convergentie gaan zorgen. Op deze convergentielijn gaan in de vroege middag verspreid buien ontstaan, dat zich obv de vrij parallele shearvector zullen organiseren als een lijn. Gegeven de DLS van 40-50 kt kan er zich een goed georganiseerde lijn ontwikkelen die met passage toch erg fel kan zijn, zeker in het oosten van het land. Gegeven de forse MLCAPE en hoge PW zijn lokaal grote neerslaghoeveelheden en hagelstenen van 2-3 cm mogelijk. Een flinke DDCAPE en vrij zwakke inversie zijn een signaal voor het voorkomen van zware of zeer zware windstoten van zo'n 80-100 km/uur. Dit signaal komt terug in de IVENS methode agv de sterke negatieve buoyancy, niet zozeer de windsnelheden.

Door de vrij westelijke ligging van het thermisch laag/vore, is de overheersende grondwindrichting zuid. Hierdoor worden de hodogrammen niet zo groot, waardoor de heliciteit blijft beperkt tot 100-150m2/s2. Door wat meer anticyclonale stroming door ridging ten oosten van ons land, zal deze waarde steeds beperkter worden. In het westen, waar de grondwinden wat meer krimpen zien we waarden terug tot zo'n 200m2/s2. Om hiervan gebruik te kunnen maken, moet convectie vanaf de grond ontstaan en gevoed worden. Gezien het thermodynamische plaatje is de kans hierop het grootst in het oosten. Echter is het niet heel waarschijnlijk dat het daadwerkelijk zo ver komt. Wanneer het wel tot losse SB-convectie komt, dan zijn de rapen echt gaar. Dan moet er meteen worden gedacht aan krachtige buien met kans op grote hagel (tot 5cm) en windstoten van lokaal meer dan 110 km/uur. Mogelijk dat enkele buien supercellulair kunnen worden. High res modellen hebben van run tot run wel moeite met het oplossen van deze "prefrontale" convectie, het is dus net wel/net niet. Storm motion vectors tonen wel aan dat deze buien, wanneer ze ontstaan, ook weer vrij snel zullen worden ingehaald door lineaire convectie in de convergentiezone.

Zolang het polaire front ten westen van ons land blijft liggen en de EML-achtige opbouw nog steeds boven de Benelux ligt, blijft de kans op pittige buien bestaan in de avond en nacht naar vrijdag. Met het opdringen van het polaire front en het dalen van de geopotentialen als de hoogtetrog nadert, is er voldoende dynamische forcering om het eea teweeg te brengen. Net als de komende nacht zal het opnieuw gaan om elevated convectie, al dan niet opgelijnd door de aanwezige verticale shear. Hoe dit zich uiteindelijk zal ontwikkelen, zal uiteindelijk morgen pas echt duidelijk worden waneer het beeld op aanwezige convectie er is.